Cultuur is dé vector voor de creativiteit en de veerkracht van onze jeugd

Het artikel “Sociale ongelijkheid kun je niet zomaar wegdansen”(dS 13/02) insinueert dat er maar één weg is voor kwetsbare jongeren en dat die niet via creativiteit loopt. Het is maar één van de misverstanden over cultuureducatie met maatschappelijk kwetsbare kinderen en jongeren die we hier willen recht zetten. Alleen al uit respect en erkenning voor de jeugd die vol passie op een podium staat, muziek maakt, danst, filmt, ontwerpt, bouwt, schildert en streamt, enz. is een duidelijke reactie nodig. De vele cultuureducatieve organisaties in Vlaanderen die wekelijks 100.000 kinderen en jongeren bereiken, zien dat hun activiteiten werken. Vaak samen met en net als andere jeugdwerkorganisaties en jeugdwelzijnsorganisaties zijn ze actief in jeugdbewegingen en - huizen, cultuurhuizen, jeugdinstellingen, welzijnsorganisaties, scholen…

Cultuureducatie werkt

In diverse rapporten en als resultaat van heel wat recente onderzoeken m.b.t. cultuureducatie vinden we vurige pleidooien voor meer contact tussen kinderen/jongeren en kunst/cultuur. Allen benadrukken ze de bijzonder sterke effecten ervan op het verhogen van de kansen tot ontwikkeling. Ook in de rapporten van Unesco uit 1999 en 2006 wordt een heldere analyse gemaakt met een uitgesproken boodschap naar het jeugdwerk- en onderwijsbeleid. Het is, volgens de auteurs van de rapporten, de allerbeste inhoud om kinderen en jongeren creatief kapitaal te laten opbouwen en hun innovatief denken te stimuleren. Meer dan gelijk welke andere vorm van vrije tijd of onderwijs slaagt dans, theater, muziek en beeldende en audiovisuele kunsten in het verwerven en ontwikkelen van deze sleutelcompetenties. Vaardigheden die absoluut noodzakelijk zijn in onze complexe samenleving met steeds sneller opvolgende uitdagingen. Het ontwikkelen van creativiteit zou hèt onderscheidende vermogen moeten zijn van de structuren die kinderen en jongeren ondersteunen. Hun creatief potentieel is de hoop van de gehele samenleving. Audrey Azoulay, Director-General of UNESCO formuleerde het recent (2020) nog stringenter: “Kunst, in al haar diversiteit, is een essentieel component van de algemene vorming en volledige ontwikkeling van ieder individu. Vandaag zijn de vaardigheden, waarden en handelwijzen die uitgedragen worden door kunsten belangrijker dan ooit. (…). Als een vector van dialoog in de meeste ontwikkelde zin, versnelt kunst sociale inclusie en tolerantie in onze multiculturele, verbonden samenleving.”

Ieder kind is uniek

De vrije deelname aan kunst en erfgoed is een belangrijk artikel uit de kinderrechten. Ruim 500.000 kinderen en jongeren werken wekelijks aan hun artistieke vaardigheden binnen jeugdwerk, kunsten en in het deeltijds kunstonderwijs. Het is hun passie, het inspireert en het geeft energie en perspectief (in coronatijden zeker geen luxe). Kinderen en jongeren die zich niet goed voelen, komen zelfs in de beste samenleving niet tot groei. Dit geldt evenmin wanneer een samenleving hen structureel discrimineert. Jeugdwerk maken we samen met alle jeugdorganisaties. Enkel zo kunnen we op maat van ieder kind een mooie toekomst boetseren. “#Jeugdwerkwerkt”: dat is zo en moet zo zijn voor alle kinderen ongeacht hun passies. De kinderrechten zijn onsplitsbaar als geheel. Samen met iedereen en door het ondersteunen van ieders passie en intrinsieke motivatie kunnen we de samenleving beter maken en ontsluiten voor àlle kinderen en jongeren. Sport, cultuur, vrij spel, coderen… vanuit het kinderperspectief zijn ze gelijkwaardig. Dus, volmondig ja: theater, dans, muziek, schilderen, tekenen, ... boetseren net door hun empowerende kracht en uniciteit sociale ongelijkheid gedeeltelijk of zelfs volledig weg. Schrijf kinderen en jongeren en hun toekomstdromen niet zomaar weg met een wervende titel.


Namens: Amber Vansintjan, Dirk De Lathouwer, Ellen Verheyen, Filip Langenbick, Inge Goddijn, Kaat Haest, Marina Haerbos, Pieter Quaghebeur, Pol Coussement, Stefaan Vandelacluze, Stefan Van Guyse.

Organisaties: Amadeo Kollectif, Bamm!, Das Kunst, Jeugd & Dans, Jeugdtheater Ondersteboven, Larf!, Musical On Stage, Piazza!, Passerelle.